بافت تاریخی ریاب

|

1 دارای پانصد سال تاریخ نوشته شده می باشد و جزو قدیمیترین روستاهای گلی کشور به حساب میآید. روستای ریاب طی سالیان متمادی که از عمرش میگذرد چندین بار تغییر مکان داده است، به گونهای که هم اکنون قبرستان قدیمی در درون 1 مسکونی واقع شده و مردم اقدام به ساخت خانه بر روی آن کردهاند.

ریاب غربیترین و مرتفعترین دهات گناباد است. قبرستان ده در کنار دهانه قنات و در مجاورت مزار خواجه ابومنصور ریابی قرار دارد.

معماری خانه ها

این روستا دارای مجموعه ای از خانه های قدیمی بادگیر دار، حوضخانه ، قلعه، حمام، مسجد و آب انبار با معماری بسیار زیبا می باشد و یکی از بافت های باقی مانده در شهرستان به شمار می رود که ارزش 1 خود را حفظ کرده است .

معماری کویری خانههای تاریخی ریاب به سبک معماری خانههای مناطف کویری شباهت دارد. کارشناسان برای اولین بار در این منطقه با بادگیرهایی مواجه شدند که مانند بادگیرهای یزد، با دریچهای مستقیما به سردابه متصل میشوند.

دیگر تزیینات این خانهها نیز بسیار قابل توجه است. بهطور کلی بناهای ریاب شاید بر خلاف عمارتهای یزد و اطراف آن باشکوه نباشند، اما دارای زیبایی خاصی هستند که همین ویژگی از جمله مواردی است که این روستا را در ردیف روستاهای گردشگری قرار داده است.

این بناها تمامی نیازهای ساکنان خود را برآورده میکنند. در اغلب کوچههای این محله، ساباط یا سقفهایی برای ایجاد سایه ساخته شدهاند و تمامی خانهها دارای سردابه، حوضخانه و بادگیر هستند. جهت خانهها نیز به گونهای است که وزش بادهای کویری، ساکنان منازل را در گرمای طاقتفرسای روزهای بلند تابستان خنک کند.

وجود حیاطهای خصوصی داخلی و معطوف شدن خانهها به این حیاطها از ویژگیهای معماری در این منطقه است. این حیاطها بهعنوان عامل ایجاد رطوبت اهمیت فراوان دارند. اتاقها که رو به حیاط باز میشوند نسبت به باد و طوفان شن و سرمای شدید محافظت میشوند. بناهای مسکونی قدیمی همه گلی با تزیینات آجری هستند.

مسجد، درقلعه، انبار آب بالای ده، انبار آب قلعه، مزار ابومنصور، برجهای قلعه، مدرسه قدیم، حمام و... از جمله دیدنیهای این روستا است.

خانه ناصریان

در چوبی این خانه بزرگ، به یک هشتی بازمیشود که محل انتظار مهمانها بوده است. هشتی طوری قرار دارد که به هیچ وجه داخل خانه دیده نمیشود.

پس از هشتی وارد یک راهرو میشویم که ما را به درون حیاط خانه رهنمود میکند. این خانهها هیچ گونه پنجرهای به بیرون ندارد و تمام درها و پنجرهها به سمت حیاط خانه باز میشود. حیاط خانه محوطهای به مساحت ۱۷۵ متر است که به جز قسمت باغچه از خشتهای خام پوشیده است.

در قدیم حوضچهای زیرزمینی در وسط حیاط قرار داشته که برای ذخیره آب استفاده میشده است.

روستای ریاب هم اکنون بعنوان یکی از روستاهای گردشگری در ایران مطرح می باشد که تعدادی از آثار آن در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.از سوی دیگر مقبره ابومنصور ریابی از وزرای طغرل موسس دولت سلجوقیان در این روستا واقع است.

این روستا در سال ۱۳۸۷ شمسی در آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. در سالهای اخیر و با قرار گرفتن در فهرست روستاهای گردشگری، سازمان میراث فرهنگی نیز اقدام به مرمت ، بخشهایی از این روستای تاریخی کرده است. سازمان میراث فرهنگی برای جلوگیری از نابودی بافت فرسوده که نشانی از معماری اصیل ایرانی است، بازسازی خانهها و بافت تاریخی را در دستور کار خود قرار داده است و اعتقاد دارد با انجام چنین کارهایی بومگردی در این روستای تاریخی رونق میگیرد .

:: برچسبها: قاجاریه, خانه ها, معماری کویری